Η γήρανση του ανθρώπινου οργανισμού συνοδεύεται από σταδιακή αύξηση της χρόνιας χαμηλόβαθμης φλεγμονής και από διαταραχές της οξειδοαναγωγικής ισορροπίας. Οι μεταβολές αυτές σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων, μείωση της λειτουργικής ικανότητας και επιδείνωση της συνολικής ποιότητας ζωής. Η συστηματική σωματική άσκηση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μη φαρμακευτικούς παράγοντες που μπορούν να μετριάσουν αυτές τις δυσμενείς επιδράσεις. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για τον ρόλο συγκεκριμένων συμπληρωμάτων διατροφής, όπως η L-γλουταμίνη, στην ενίσχυση των ευεργετικών επιδράσεων της άσκησης, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους πληθυσμούς.

Η L-γλουταμίνη είναι ένα μη απαραίτητο αμινοξύ με κρίσιμο ρόλο στον μεταβολισμό των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, στη σύνθεση της γλουταθειόνης και στη διατήρηση της οξειδοαναγωγικής ισορροπίας. Παρότι θεωρείται ότι η ενδογενής παραγωγή της καλύπτει τις ανάγκες του οργανισμού, σε καταστάσεις αυξημένου μεταβολικού στρες, όπως η γήρανση ή η συστηματική άσκηση, ενδέχεται να καθίσταται λειτουργικά απαραίτητη.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει την επίδραση της συμπληρωματικής χορήγησης L-γλουταμίνης σε ηλικιωμένα άτομα, τόσο σε συνθήκες συστηματικής άσκησης όσο και σε συνθήκες απουσίας άσκησης, με έμφαση σε δείκτες φλεγμονής και αντιοξειδωτικής άμυνας που μετρήθηκαν στο σάλιο. Η επιλογή του σάλιου ως βιολογικού δείγματος επιτρέπει μη επεμβατική εκτίμηση της τοπικής και συστηματικής φλεγμονώδους και οξειδωτικής κατάστασης.

Στη μελέτη συμμετείχαν ηλικιωμένα άτομα με μέση ηλικία περίπου 72 έτη, τα οποία χωρίστηκαν σε δύο βασικές ομάδες, σε άτομα που δεν συμμετείχαν σε πρόγραμμα άσκησης και σε άτομα που ακολουθούσαν πρόγραμμα συνδυασμένης άσκησης μέτριας έντασης. Κάθε μία από τις ομάδες αυτές υποδιαιρέθηκε περαιτέρω σε υποομάδες που έλαβαν είτε placebo είτε L-γλουταμίνη σε ημερήσια δόση 0,3 g ανά κιλό σωματικού βάρους για διάστημα 30 ημερών. Πριν και μετά το διάστημα της συμπλήρωσης συλλέχθηκαν δείγματα σάλιου για την ανάλυση φλεγμονωδών και οξειδοαναγωγικών δεικτών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συστηματική άσκηση σχετιζόταν ήδη από την αρχική μέτρηση με χαμηλότερα επίπεδα του προφλεγμονώδους κυτταροκίνης TNF-α και με υψηλότερη αναλογία της αντιφλεγμονώδους IL-10 προς TNF-α, γεγονός που υποδηλώνει ευνοϊκότερο φλεγμονώδες προφίλ στους ασκούμενους ηλικιωμένους. Η συμπληρωματική χορήγηση L-γλουταμίνης δεν ανέτρεψε αυτή την εικόνα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται να ενίσχυσε περαιτέρω την αντιφλεγμονώδη ισορροπία, ιδιαίτερα στα άτομα που συνδύαζαν τη λήψη του συμπληρώματος με άσκηση.

Όσον αφορά την αντιοξειδωτική κατάσταση, παρατηρήθηκε αύξηση των επιπέδων ουρικού οξέος στο σάλιο μετά τη χορήγηση L-γλουταμίνης, ανεξάρτητα από τη συμμετοχή σε άσκηση. Το εύρημα αυτό είναι σημαντικό, καθώς το ουρικό οξύ αποτελεί έναν από τους κύριους αντιοξειδωτικούς παράγοντες του σάλιου. Παράλληλα, στα άτομα που ακολουθούσαν πρόγραμμα άσκησης και έλαβαν L-γλουταμίνη καταγράφηκε μείωση των επιπέδων νιτρικού οξειδίου, στοιχείο που υποδηλώνει περιορισμό του οξειδωτικού στρες. Η ενεργότητα της σιελικής περοξειδάσης αυξήθηκε κυρίως στην ομάδα άσκησης με L-γλουταμίνη, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι το συμπλήρωμα μπορεί να υποστηρίζει τους ενδογενείς μηχανισμούς αντιοξειδωτικής άμυνας όταν συνδυάζεται με φυσική δραστηριότητα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρατηρούμενη μείωση των επιπέδων μειωμένης γλουταθειόνης στο σάλιο μετά τη χορήγηση L-γλουταμίνης. Το εύρημα αυτό πιθανόν να αντικατοπτρίζει αυξημένη κατανάλωση γλουταθειόνης για την εξουδετέρωση αντιδραστικών ειδών οξυγόνου, αντί για μείωση της συνολικής αντιοξειδωτικής ικανότητας.

Συνολικά, τα δεδομένα της μελέτης υποστηρίζουν ότι η συστηματική άσκηση αποτελεί βασικό παράγοντα βελτίωσης της φλεγμονώδους και οξειδοαναγωγικής κατάστασης σε ηλικιωμένα άτομα. Η συμπληρωματική χορήγηση L-γλουταμίνης φαίνεται να προσφέρει πρόσθετα οφέλη, κυρίως όταν συνδυάζεται με άσκηση, ενισχύοντας την αντιοξειδωτική άμυνα και συμβάλλοντας σε ευνοϊκότερη φλεγμονώδη ισορροπία. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η L-γλουταμίνη μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο συμπληρωματικό εργαλείο σε προγράμματα υγιούς γήρανσης, αν και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για τη διερεύνηση των μακροπρόθεσμων επιδράσεων και της κλινικής σημασίας των παρατηρούμενων μεταβολών.

Βιβλιογραφική παραπομπή:

Almeida, E.B., Santos, J.M.B., Paixão, V., Rocha, R.R., Franco, O.L. and Petriz, B.A., 2020. L-Glutamine supplementation improves the benefits of combined exercise training on oral redox balance and inflammatory status in elderly individuals. Oxidative Medicine and Cellular Longevity, 2020, Article ID 2852181