Τι είναι η Rhodiola rosea;

Η Rhodiola rosea, γνωστή και ως ροντιόλα ή χρυσή ρίζα, είναι φυτό που αναπτύσσεται κυρίως σε ψυχρές και ορεινές περιοχές. Τα συμπληρώματα χρησιμοποιούν συνήθως εκχύλισμα από τη ρίζα και το ρίζωμα, με βασικές δραστικές ενώσεις τις ροσαβίνες και τη σαλιδροσίδη.

Συχνά χαρακτηρίζεται ως προσαρμογόνο, δηλαδή ως φυτικό συστατικό που ενδέχεται να επηρεάζει την απόκριση του οργανισμού σε σωματικό ή ψυχολογικό στρες. Ο όρος δεν σημαίνει ότι θεραπεύει το άγχος ή «ρυθμίζει» αυτόματα τις ορμόνες.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων αναγνωρίζει την παραδοσιακή χρήση παρασκευασμάτων ροντιόλας για την προσωρινή ανακούφιση συμπτωμάτων στρες, όπως η κόπωση και η εξάντληση. Η αναγνώριση βασίζεται στη μακροχρόνια παραδοσιακή χρήση και όχι σε πλήρη κλινική τεκμηρίωση αποτελεσματικότητας.

Μειώνει το στρες και την κόπωση;

Η Rhodiola rosea χρησιμοποιείται κυρίως για πνευματική και σωματική κόπωση που σχετίζεται με περιόδους αυξημένου στρες.

Ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει βελτιώσεις σε:

• αντιλαμβανόμενη κόπωση,
• συγκέντρωση,
• διάθεση,
• εργασιακή εξάντληση,
• καθημερινή λειτουργικότητα.

Ωστόσο, πολλές μελέτες είναι μικρές, δεν διαθέτουν ισχυρό placebo έλεγχο ή χρησιμοποιούν διαφορετικά εκχυλίσματα. Το NCCIH αναφέρει ότι δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά αξιόπιστα στοιχεία ώστε να εξαχθεί βέβαιο συμπέρασμα για οποιαδήποτε χρήση υγείας.

Η Rhodiola μπορεί να ενταχθεί σε προϊόντα για άγχος και διαχείριση του στρες, αλλά δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση επίμονης κόπωσης, αγχώδους διαταραχής ή κατάθλιψης.

Βελτιώνει την αντοχή;

Τα δεδομένα για την αθλητική απόδοση είναι πιο θετικά, αλλά δεν είναι απολύτως ομοιόμορφα.

Μετα-ανάλυση του 2025, η οποία περιέλαβε 26 τυχαιοποιημένες μελέτες και 668 συμμετέχοντες, κατέγραψε μικρές βελτιώσεις στο VO₂max, στον χρόνο μέχρι την εξάντληση και στην απόδοση σε χρονομετρημένες δοκιμασίες. Παρατηρήθηκαν επίσης μεταβολές σε δείκτες γαλακτικού, οξειδωτικού στρες και μυϊκής καταπόνησης. Οι συγγραφείς τόνισαν όμως ότι υπήρχε σημαντική ανομοιογένεια μεταξύ των πρωτοκόλλων.

Μία προηγούμενη συστηματική ανασκόπηση τυχαιοποιημένων μελετών είχε επίσης καταγράψει πιθανό όφελος σε ορισμένες δοκιμασίες αντοχής και μυϊκής βλάβης, αλλά όχι σταθερό αποτέλεσμα σε κάθε άθλημα ή μέτρηση.

Η Rhodiola μπορεί επομένως να είναι χρήσιμη σε ορισμένους αθλητές αντοχής, αλλά δεν αποτελεί εγγυημένο εργογόνο συμπλήρωμα.

Βοηθά στη δύναμη και στη μυϊκή ανάπτυξη;

Οι μελέτες στην προπόνηση αντιστάσεων είναι λιγότερες και παρουσιάζουν αντικρουόμενα αποτελέσματα.

Ορισμένες βραχυχρόνιες δοκιμές έχουν αναφέρει:

• μεγαλύτερη ταχύτητα μπάρας,
• περισσότερες επαναλήψεις,
• καλύτερη διατήρηση της απόδοσης υπό κόπωση.

Δεν έχει αποδειχθεί όμως ότι η μακροχρόνια χρήση αυξάνει τη μυϊκή μάζα ή τη μέγιστη δύναμη. Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας κατέληξε ότι τα πιθανά οφέλη εξαρτώνται από τη δοσολογία, τη διάρκεια, τον τύπο άσκησης και το συγκεκριμένο εκχύλισμα.

Για χαμηλή ενέργεια στην προπόνηση, η Rhodiola μπορεί να εξεταστεί μαζί με άλλα προϊόντα της κατηγορίας ενέργεια, χωρίς να αντικαθιστά επαρκείς θερμίδες, υδατάνθρακες και ύπνο.

Βοηθά στη συγκέντρωση;

Η πνευματική κόπωση μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση και τη λήψη αποφάσεων, ιδιαίτερα σε συνθήκες έλλειψης ύπνου ή παρατεταμένης εργασίας.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Rhodiola μπορεί να βοηθά προσωρινά την προσοχή και την απόδοση υπό στρες. Τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και δεν αποδεικνύουν βελτίωση της μνήμης σε υγιή άτομα χωρίς κόπωση.

Δεν πρέπει επομένως να θεωρείται θεραπεία για διαταραχές συγκέντρωσης ή γνωστική έκπτωση, ακόμη και όταν περιλαμβάνεται σε προϊόντα για εγκέφαλο και μνήμη.

Ποια δοσολογία έχει μελετηθεί;

Οι ποσότητες δεν μπορούν να συγκριθούν μόνο βάσει των συνολικών milligram, επειδή τα εκχυλίσματα διαφέρουν ως προς την περιεκτικότητα σε ροσαβίνες και σαλιδροσίδη.

Στις μελέτες για στρες και κόπωση χρησιμοποιούνται συχνά περίπου 200–400 mg τυποποιημένου εκχυλίσματος ημερησίως. Σε μελέτες αθλητικής απόδοσης έχουν χρησιμοποιηθεί από χαμηλές εφάπαξ δόσεις έως πολύ μεγαλύτερες ποσότητες. Τα πρωτόκολλα υψηλής δόσης δεν πρέπει να αντιγράφονται χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση.

Η ετικέτα πρέπει να αναφέρει:

• το είδος του φυτού,
• το μέρος του φυτού,
• την ποσότητα εκχυλίσματος,
• την αναλογία εκχύλισης,
• την τυποποίηση σε δραστικά συστατικά.

Πότε λαμβάνεται;

Στις μελέτες άσκησης χρησιμοποιείται συχνά περίπου 30–60 λεπτά πριν από την προπόνηση ή καθημερινά για αρκετές ημέρες ή εβδομάδες.

Επειδή μπορεί να προκαλέσει αϋπνία σε ορισμένα άτομα, η πρωινή ή μεσημεριανή λήψη είναι συνήθως πιο πρακτική από τη λήψη αργά το βράδυ. Δεν έχει καθοριστεί ένα ιδανικό χρονικό πρωτόκολλο για όλους.

Παρενέργειες και προφυλάξεις

Η Rhodiola θεωρείται πιθανώς ασφαλής για χρήση έως περίπου 12 εβδομάδων. Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι:

• ζάλη,
• πονοκέφαλος,
• αϋπνία,
• ξηροστομία,
• αυξημένη παραγωγή σάλιου.

Έχει αναφερθεί πιθανή αλληλεπίδραση με τη λοσαρτάνη, ενώ δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την ασφάλεια κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.

Επαγγελματική καθοδήγηση χρειάζεται επίσης σε:

• διπολική διαταραχή ή ιστορικό μανίας,
• χρήση αντικαταθλιπτικών ή άλλων ψυχιατρικών φαρμάκων,
• φαρμακευτική αγωγή για την πίεση,
• παιδιά και εφήβους,
• επίμονη ή ανεξήγητη κόπωση.

Συμπέρασμα

Η Rhodiola rosea διαθέτει ενθαρρυντικά δεδομένα για την προσωρινή αντιμετώπιση κόπωσης που σχετίζεται με στρες και για μικρή βελτίωση ορισμένων δεικτών αντοχής.

Δεν έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει σταθερά τη δύναμη, τη μυϊκή μάζα ή την απόδοση σε κάθε αθλητή. Η ποιότητα και η τυποποίηση του εκχυλίσματος είναι ιδιαίτερα σημαντικές, επειδή διαφορετικά προϊόντα δεν είναι απαραίτητα ισοδύναμα.

Συχνές ερωτήσεις

Σε πόσο χρόνο λειτουργεί η Rhodiola;

Ορισμένες μελέτες αξιολόγησαν εφάπαξ λήψη πριν από την άσκηση, ενώ άλλες καθημερινή χρήση για αρκετές εβδομάδες. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον στόχο και το εκχύλισμα.

Μπορεί να αντικαταστήσει την καφεΐνη;

Δεν έχει την ίδια άμεση διεγερτική δράση. Μπορεί να βοηθά περισσότερο στη διαχείριση της κόπωσης παρά στην έντονη άμεση διέγερση.

Μπορεί να ληφθεί μαζί με καφεΐνη;

Ο συνδυασμός υπάρχει σε ορισμένα συμπληρώματα, αλλά μπορεί να αυξήσει τη νευρικότητα ή την αϋπνία σε ευαίσθητα άτομα.

Είναι κατάλληλη για καθημερινή χρήση;

Έχει μελετηθεί κυρίως για περιορισμένες περιόδους έως περίπου 12 εβδομάδες. Η ασφάλεια της συνεχούς μακροχρόνιας χρήσης δεν έχει καθοριστεί.

Είναι κατάλληλη για άγχος και κατάθλιψη;

Δεν αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία. Επίμονα συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Βιβλιογραφία

1. European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products. European Union Herbal Monograph on Rhodiola rosea L., Rhizoma et Radix – Revision 1. Εγκρίθηκε στις 20 Μαρτίου 2024.
2. National Center for Complementary and Integrative Health. Rhodiola: Usefulness and Safety. Ενημερώθηκε τον Απρίλιο 2025.
3. Wang X, Yang X, Gao Z, Zeng J, Liu Y. The Effect of Rhodiola rosea Supplementation on Endurance Performance and Related Biomarkers: A Systematic Review and Meta-Analysis. Frontiers in Nutrition. Δημοσιεύτηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2025.
4. Sanz-Barrio PM, Noreen EE, Gilsanz-Estebaranz L et al. Rhodiola rosea Supplementation on Sports Performance: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Phytotherapy Research. Δημοσιεύτηκε ηλεκτρονικά στις 26 Ιουλίου 2023.
5. Tinsley GM, Jagim AR, Potter GDM, Garner D, Galpin AJ. Rhodiola rosea as an Adaptogen to Enhance Exercise Performance: A Review of the Literature. British Journal of Nutrition. Δημοσιεύτηκε ηλεκτρονικά στις 29 Αυγούστου 2023 και σε τεύχος στις 14 Φεβρουαρίου 2024.
6. Ivanova Stojcheva E, Quintela JC. The Effectiveness of Rhodiola rosea L. Preparations in Alleviating Various Aspects of Life-Stress Symptoms and Stress-Induced Conditions. Molecules. Δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο 2022.