Η απώλεια βάρους αποτελεί έναν από τους βασικότερους στόχους για πολλούς ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας που αντιμετωπίζουν υπερβαρότητα ή παχυσαρκία. Τα οφέλη για την καρδιά, τον μεταβολισμό και την κινητικότητα είναι καλά τεκμηριωμένα. Ωστόσο, υπάρχει μια λιγότερο γνωστή πλευρά της εξίσωσης: όταν μειώνεται το σωματικό βάρος, μπορεί να μειωθεί παράλληλα και η οστική πυκνότητα, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων.

Μια πρόσφατη τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Osteoporosis International, διερεύνησε εάν η αυξημένη πρόσληψη πρωτεϊνών μπορεί να περιορίσει αυτές τις αρνητικές επιπτώσεις κατά τη διάρκεια ενός οργανωμένου προγράμματος απώλειας βάρους. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 187 άτομα μεγαλύτερης ηλικίας με υπερβαρότητα ή παχυσαρκία, τα οποία ακολούθησαν πρόγραμμα θερμιδικού περιορισμού και αερόβιας άσκησης για έξι μήνες, ενώ στη συνέχεια παρέμειναν σε φάση διατήρησης του βάρους για ακόμη δώδεκα μήνες.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Η πρώτη κατανάλωνε την προτεινόμενη ημερήσια ποσότητα πρωτεΐνης (0,8 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους), ενώ οι άλλες δύο λάμβαναν αυξημένη ποσότητα πρωτεϊνών, περίπου 1,2 γραμμάρια ανά κιλό. Η διαφορά μεταξύ τους ήταν ότι η μία ομάδα διατήρησε την υψηλή πρωτεϊνική πρόσληψη μόνο κατά τη διάρκεια της δίαιτας, ενώ η άλλη συνέχισε να καταναλώνει αυξημένες πρωτεΐνες σε όλη τη διάρκεια των 18 μηνών.

Τα αποτελέσματα είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μετά τους πρώτους έξι μήνες, τα άτομα που διατήρησαν υψηλότερη πρόσληψη πρωτεϊνών παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερη βελτίωση στη μηχανική αντοχή του ισχίου σε σύγκριση με όσους ακολουθούσαν τη συνιστώμενη πρόσληψη. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι οι πρωτεΐνες ενδέχεται να συμβάλλουν στη διατήρηση της ανθεκτικότητας των οστών κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους, ακόμη και όταν η μείωση των κιλών είναι παρόμοια μεταξύ των ομάδων.

Ωστόσο, η εικόνα έγινε πιο σύνθετη στη μακροχρόνια παρακολούθηση. Παρότι η αυξημένη πρωτεϊνική πρόσληψη προσέφερε βραχυπρόθεσμο όφελος στη δύναμη των οστών, μετά από 18 μήνες οι διαφορές μεταξύ των ομάδων δεν ήταν πλέον στατιστικά σημαντικές. Επιπλέον, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η συνολική απώλεια βάρους, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η μείωση της οστικής πυκνότητας στο ισχίο. Με άλλα λόγια, η πρωτεΐνη μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά, αλλά δεν μπορεί να εξουδετερώσει πλήρως τις επιδράσεις της μεγάλης απώλειας κιλών στον σκελετό.

Το συμπέρασμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ανθρώπους άνω των 60 ετών. Σε αυτή την ηλικία, η φυσιολογική απώλεια οστικής μάζας επιταχύνεται και κάθε επιπλέον παράγοντας που επηρεάζει τα οστά χρειάζεται προσοχή. Μια δίαιτα που στοχεύει αποκλειστικά στη μείωση των θερμίδων, χωρίς επαρκείς πρωτεΐνες και χωρίς άσκηση, ενδέχεται να οδηγήσει όχι μόνο σε απώλεια λίπους αλλά και σε μεγαλύτερη απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας.

Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι η προστασία των οστών δεν εξαρτάται μόνο από τις πρωτεΐνες. Η τακτική άσκηση με αντιστάσεις, η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, η διατήρηση της μυϊκής μάζας και η αποφυγή υπερβολικά αυστηρών διαιτών αποτελούν εξίσου σημαντικούς παράγοντες για τη διατήρηση ενός υγιούς σκελετού. Οι πρωτεΐνες λειτουργούν ως ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ και όχι ως η μοναδική λύση.

Για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες που επιθυμούν να χάσουν βάρος, το μήνυμα της μελέτης είναι αισιόδοξο αλλά και ρεαλιστικό. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεϊνών μπορεί να ενισχύσει τη δύναμη των οστών κατά τη διάρκεια της δίαιτας και να συμβάλει στη διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας. Παράλληλα όμως, η απώλεια βάρους πρέπει να γίνεται σταδιακά και να συνοδεύεται από σωστή άσκηση και ισορροπημένη διατροφή, ώστε τα οφέλη για την υγεία να μην συνοδεύονται από ανεπιθύμητες επιπτώσεις στον σκελετό.

Βιβλιογραφία (Harvard)

Weaver, A.A., Greene, K.A., Leng, X., Lenchik, L., Lyles, M.F., Nicklas, B.J., Baker, A.M., Helgason, B., Stapleton, J., Devane, K., Shapses, S.A. & Houston, D.K. (2026) Effect of protein supplementation on hip bone mineral density, cortical thickness, and bone strength in older adult participants during a caloric restriction and aerobic exercise weight loss intervention: a randomized controlled trial. Osteoporosis International, 37(2), 361–372. https://doi.org/10.1007/s00198-026-07845-6.