Το μαγνήσιο (Mg) αποτελεί βασικό στοιχείο με ευρείες βιολογικές δράσεις, οι οποίες επεκτείνονται πέρα από τη διατήρηση της ηλεκτρολυτικής ισορροπίας. Η επιστημονική έρευνα των τελευταίων ετών αναδεικνύει τον σημαντικό του ρόλο στη ρύθμιση της καρδιαγγειακής και νεφρικής λειτουργίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα που δείχνουν ότι τα συμπληρώματα μαγνησίου μπορούν να προσφέρουν προστασία έναντι καρδιαγγειακών νοσημάτων (CVDs) και χρόνιας νεφρικής νόσου (ΧΝΝ), αλλά και να επιδράσουν θετικά σε συνοδά νοσήματα, όπως η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2.

Οφέλη των συμπληρωμάτων μαγνησίου σε καρδιαγγειακές παθήσεις (CVDs) και χρόνια νεφρική νόσο (CKD)

Το μαγνήσιο επιδεικνύει αγγειοδιασταλτικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιαρρυθμικές και αντιαγγειοσπαστικές ιδιότητες. Ως εκ τούτου, θεωρείται πολλά υποσχόμενος θεραπευτικός παράγοντας στην καρδιολογία. Αρκετές μελέτες έχουν αποδείξει ότι τα χαμηλά επίπεδα Mg στον ορό αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, ενώ η συμπληρωματική χορήγησή του συνδέεται με μείωση του σχετικού κινδύνου.

Η ενδοφλέβια χορήγηση Mg έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στην ανακούφιση ασθενών με αγγειοσπαστική στηθάγχη, προάγοντας τη διάχυτη διάταση των στεφανιαίων αρτηριών και μειώνοντας τους σπασμούς που προκαλούνται από την ακετυλοχολίνη. Επιπλέον, μειώνει τη βαρύτητα του θωρακικού άλγους και τις ηλεκτροκαρδιογραφικές αποκλίσεις κατά τη διάρκεια των επεισοδίων. Η θεραπευτική παρέμβαση με Mg έχει επίσης συσχετιστεί με βελτίωση της διαμέτρου των στεφανιαίων αγγείων που υφίστανται αγγειόσπασμο.

Πολλές κλινικές μελέτες έχουν τεκμηριώσει αρνητική συσχέτιση μεταξύ επιπέδων Mg (ορού ή διατροφικής πρόσληψης) και αγγειακής ασβεστοποίησης. Η τελευταία εκδηλώνεται ως ασβεστοποίηση των στεφανιαίων αρτηριών (CAC), της αορτής (AC), πάχυνση έσω-μέσου χιτώνα (IMT) και αύξηση της ταχύτητας σφυγμικού κύματος (PWV). Συμπληρωματική χορήγηση Mg έχει φανεί επίσης να μειώνει τα επίπεδα γλυκόζης στο πλάσμα σε άτομα με προδιαβήτη και υπομαγνησιαιμία, να βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να μειώνει την HbA1c σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Μαγνήσιο και χρόνια νεφρική νόσος

Η υπομαγνησιαιμία έχει βρεθεί ότι σχετίζεται στενά με την εξέλιξη σε τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια (ESRD) σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη και διαβητική νεφροπάθεια, αλλά όχι σε μη διαβητικούς ασθενείς με ΧΝΝ. Στους πάσχοντες από ΧΝΝ, συχνά συνυπάρχουν αγγειακή ασβεστοποίηση, υπέρταση και σακχαρώδης διαβήτης, καταστάσεις που φαίνεται να επηρεάζονται άμεσα από τα επίπεδα Mg. Υπάρχουν ολοένα αυξανόμενες ενδείξεις ότι η διατήρηση ελαφρώς αυξημένων επιπέδων Mg μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα στην πρόγνωση.

Η χορήγηση Mg σε αυτούς τους ασθενείς μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους:

Από του στόματος συμπληρώματα (π.χ. Mg κιτρικό, Mg οξείδιο, Mg υδροξείδιο, Mg θειικό, Mg ανθρακικό). Το κιτρικό μαγνήσιο έχει την καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα, ενώ το ανθρακικό μαγνήσιο χρησιμοποιείται συχνά για την αντιμετώπιση της υπερφωσφαταιμίας λόγω της ικανότητάς του να δεσμεύει φωσφορικά.

Διατροφικές παρεμβάσεις με τρόφιμα πλούσια σε Mg.

Προσαρμογή της συγκέντρωσης Mg στο διάλυμα αιμοκάθαρσης, σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση.

Τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη έδειξε ότι η από του στόματος χορήγηση Mg οξειδίου μπορεί να επιβραδύνει την πρόοδο της ασβεστοποίησης των στεφανιαίων αρτηριών (CAC) σε ασθενείς με ΧΝΝ σταδίου 3–4, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της αρχικής ασβεστοποίησης.

Παρά τα οφέλη, η μακροχρόνια ενδομυϊκή ή υποδόρια χορήγηση Mg, αν και αποκαθιστά τα επίπεδα, μπορεί να προκαλέσει τοπικό πόνο και ερεθισμό, γι’ αυτό και χρησιμοποιείται σπάνια.

Συμπεράσματα

Το μαγνήσιο είναι απαραίτητο για τη διατήρηση και προστασία της καρδιαγγειακής και νεφρικής λειτουργίας. Υψηλότερα επίπεδα Mg στον ορό και η συμπληρωματική χορήγησή του έχουν συσχετιστεί με προστατευτική δράση έναντι καρδιαγγειακών και νεφρικών νόσων. Το Mg επιβραδύνει την πρόοδο της νεφρικής ανεπάρκειας, καθυστερεί την εξέλιξη της ΧΝΝ και συμβάλλει στη ρύθμιση παραγόντων όπως η φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και η ίνωση. Παράλληλα, επηρεάζει σημαντικούς συνοδούς παράγοντες κινδύνου (αγγειακή ασβεστοποίηση, υπέρταση, διαβήτη και διαβητική νεφροπάθεια), οι οποίοι συνδέονται με αυξημένη θνητότητα σε ασθενείς με ΧΝΝ.

Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες προοπτικές, τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές ώστε να κατανοηθεί πλήρως η θεραπευτική αξία της χορήγησης μαγνησίου, να καθοριστεί ο αντίκτυπος σε κλινικά αποτελέσματα και να προσδιοριστούν εξατομικευμένα εύρη στόχου για τα επίπεδα ορού σε ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα και ΧΝΝ.

Πηγή: Bloom, A., Bloom, S., Silva, H., Nicoll, A.J. & Sawhney, R. (2021) ‘Zinc supplementation and its benefits in the management of chronic liver disease: An in-depth literature review’, Annals of Hepatology, 25, 100549. doi: 10.1016/j.aohep.2021.100549.