Άλφα-λιποϊκό οξύ: Γλυκόζη, αντιοξειδωτική δράση και αθλητική χρήση

Το άλφα-λιποϊκό οξύ, γνωστό και ως α-λιποϊκό ή θειοκτικό οξύ, είναι μια οργανική ένωση που περιέχει θείο και παράγεται φυσιολογικά στον ανθρώπινο οργανισμό. Συμμετέχει ως συμπαράγοντας σε σημαντικά μιτοχονδριακά ενζυμικά συστήματα, τα οποία συμβάλλουν στην αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών για την παραγωγή ενέργειας.

Παράλληλα, έχει μελετηθεί για τις αντιοξειδωτικές του ιδιότητες, την επίδρασή του στον μεταβολισμό της γλυκόζης, την ευαισθησία στην ινσουλίνη, τη διαβητική περιφερική νευροπάθεια και την αποκατάσταση μετά την άσκηση. Τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, δεν υποστηρίζουν όλους τους εμπορικούς ισχυρισμούς που συχνά συνοδεύουν τα συμπληρώματα άλφα-λιποϊκού οξέος.

Το άλφα-λιποϊκό οξύ δεν πρέπει να συγχέεται με το άλφα-λινολενικό οξύ. Παρότι και οι δύο ενώσεις αναφέρονται συχνά με τη συντομογραφία ALA στην αγγλική γλώσσα, το άλφα-λινολενικό οξύ είναι ένα απαραίτητο ωμέγα-3 λιπαρό οξύ, ενώ το άλφα-λιποϊκό οξύ είναι διαφορετική οργανική ένωση με ξεχωριστή βιολογική λειτουργία.

Τι είναι το άλφα-λιποϊκό οξύ;

Το άλφα-λιποϊκό οξύ συντίθεται ενδογενώς σε μικρές ποσότητες και βρίσκεται συνδεδεμένο με πρωτεΐνες μέσα στα μιτοχόνδρια. Εκεί συμμετέχει σε πολυενζυμικά συμπλέγματα που είναι απαραίτητα για τον μεταβολισμό των υδατανθράκων, των λιπαρών οξέων και ορισμένων αμινοξέων.

Η φυσική μορφή που παράγεται στον οργανισμό είναι η R-μορφή. Πολλά συμβατικά συμπληρώματα περιέχουν ένα μείγμα της φυσικής R-μορφής και της συνθετικής S-μορφής, το οποίο αναφέρεται ως ρακεμικό άλφα-λιποϊκό οξύ ή R,S-ALA.

Στην αγορά συναντώνται κυρίως:

• συμβατικό άλφα-λιποϊκό οξύ,
• R-άλφα-λιποϊκό οξύ,
• σταθεροποιημένα άλατα R-ALA,
• συνδυασμοί με ακετυλο-L-καρνιτίνη, βιταμίνες ή άλλα αντιοξειδωτικά.

Οι διαφορετικές μορφές μπορεί να παρουσιάζουν διαφορές στη σταθερότητα και στη βιοδιαθεσιμότητα. Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει ότι μια ακριβότερη μορφή προσφέρει υποχρεωτικά μεγαλύτερο κλινικό όφελος.

Πώς απορροφάται;

Το άλφα-λιποϊκό οξύ απορροφάται σχετικά γρήγορα μετά την από του στόματος λήψη, αλλά παρουσιάζει περιορισμένη και μεταβλητή απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα. Σε φαρμακοκινητικές μελέτες, η βιοδιαθεσιμότητα του συμβατικού ρακεμικού άλφα-λιποϊκού οξέος υπολογίστηκε περίπου στο 30%, κυρίως λόγω του έντονου μεταβολισμού του κατά την πρώτη διέλευση από το ήπαρ.

Η απορρόφηση μπορεί να επηρεάζεται από:

• τη μορφή του προϊόντος,
• τη σύνθεση του γεύματος,
• τον χρόνο λήψης,
• τη σταθερότητα της πρώτης ύλης,
• τις ατομικές διαφορές στον μεταβολισμό.

Για αυτόν τον λόγο, οι συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών προϊόντων δεν πρέπει να βασίζονται μόνο στην ονομαστική ποσότητα που αναγράφεται στην ετικέτα.

Ποιες τροφές περιέχουν άλφα-λιποϊκό οξύ;

Μικρές ποσότητες λιποϊκού οξέος βρίσκονται σε τρόφιμα όπως:

• το κόκκινο κρέας,
• το συκώτι και άλλα εντόσθια,
• το σπανάκι,
• το μπρόκολο,
• οι ντομάτες,
• τα λαχανάκια Βρυξελλών.

Στα τρόφιμα βρίσκεται κυρίως δεσμευμένο με λυσίνη μέσα σε πρωτεΐνες. Οι ποσότητες που προσλαμβάνονται μέσω μιας συνηθισμένης διατροφής είναι πολύ μικρότερες από εκείνες που χρησιμοποιούνται στα συμπληρώματα και στις κλινικές μελέτες.

Δεν έχει καθοριστεί συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη για το άλφα-λιποϊκό οξύ, καθώς ο οργανισμός μπορεί να το συνθέσει και δεν θεωρείται απαραίτητη βιταμίνη ή μεταλλικό στοιχείο.

Πώς δρα ως αντιοξειδωτικό;

Το άλφα-λιποϊκό οξύ μπορεί να μετατραπεί στη μειωμένη μορφή του, το διυδρολιποϊκό οξύ. Το συγκεκριμένο οξειδοαναγωγικό ζεύγος έχει μελετηθεί για την ικανότητά του να συμμετέχει στην εξουδετέρωση δραστικών μορφών οξυγόνου και να επηρεάζει άλλα στοιχεία του αντιοξειδωτικού συστήματος.

Σε πειραματικά μοντέλα, το άλφα-λιποϊκό οξύ και το διυδρολιποϊκό οξύ έχουν συσχετιστεί με:

• αλληλεπίδραση με δραστικές μορφές οξυγόνου,
• υποστήριξη των επιπέδων γλουταθειόνης,
• αλληλεπίδραση με τις βιταμίνες C και Ε,
• δέσμευση ορισμένων μεταλλικών ιόντων,
• ρύθμιση κυτταρικών οδών που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες.

Οι μηχανισμοί αυτοί είναι βιολογικά ενδιαφέροντες, αλλά τα αποτελέσματα εργαστηριακών ή ζωικών μελετών δεν μεταφράζονται πάντοτε σε σημαντικό κλινικό όφελος για υγιείς ανθρώπους.

Αντιοξειδωτικά και προπονητική προσαρμογή

Η παραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου αυξάνεται προσωρινά κατά τη διάρκεια της άσκησης. Παρότι η υπερβολική παραγωγή μπορεί να συμβάλει σε κυτταρική βλάβη, ένα μέρος αυτών των μορίων λειτουργεί ως σήμα για τις φυσιολογικές προσαρμογές στην προπόνηση.

Επομένως, η πλήρης καταστολή της οξειδωτικής απόκρισης δεν αποτελεί απαραίτητα επιθυμητό στόχο. Η χρόνια χρήση υψηλών δόσεων αντιοξειδωτικών κοντά στην προπόνηση χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει διατροφική ανεπάρκεια ή συγκεκριμένη κλινική ανάγκη.

Για το άλφα-λιποϊκό οξύ δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να καθοριστεί εάν η μακροχρόνια χρήση του επηρεάζει θετικά ή αρνητικά τις προπονητικές προσαρμογές σε διαφορετικά αθλήματα.

Άλφα-λιποϊκό οξύ και γλυκόζη

Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους μελετάται το άλφα-λιποϊκό οξύ είναι η πιθανή επίδρασή του στον μεταβολισμό της γλυκόζης.

Σε κυτταρικά και πειραματικά μοντέλα έχει συσχετιστεί με:

• ενεργοποίηση οδών μεταφοράς της γλυκόζης,
• μετακίνηση των μεταφορέων GLUT4 προς την κυτταρική μεμβράνη,
• βελτίωση της πρόσληψης γλυκόζης από τους μυς,
• μεταβολές στην ευαισθησία στην ινσουλίνη,
• ρύθμιση της έκκρισης ινσουλίνης.

Οι μηχανισμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι το άλφα-λιποϊκό οξύ θεραπεύει τον σακχαρώδη διαβήτη ή ότι μπορεί να αντικαταστήσει τη διατροφή, την άσκηση ή τη φαρμακευτική αγωγή.

Τι δείχνουν οι μελέτες σε άτομα με διαβήτη τύπου 2;

Ορισμένες μετα-αναλύσεις έχουν καταγράψει στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις σε δείκτες όπως:

• η γλυκόζη νηστείας,
• η ινσουλίνη,
• η αντίσταση στην ινσουλίνη,
• η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη,
• ορισμένοι δείκτες λιπιδίων ή φλεγμονής.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι ομοιόμορφα. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών κατέληξε ότι, παρά ορισμένες στατιστικά σημαντικές μεταβολές, το συνολικό αποτέλεσμα στους καρδιομεταβολικούς δείκτες των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 δεν ήταν κλινικά σημαντικό.

Οι μελέτες διαφέρουν σημαντικά ως προς:

• τη δοσολογία,
• τη διάρκεια,
• τη μορφή του άλφα-λιποϊκού οξέος,
• τη φαρμακευτική αγωγή των συμμετεχόντων,
• το αρχικό επίπεδο γλυκαιμικού ελέγχου,
• τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα.

Για αυτόν τον λόγο, δεν μπορεί να προβλεφθεί ότι κάθε άτομο θα εμφανίσει το ίδιο αποτέλεσμα.

Μπορεί να μειώσει απότομα το σάκχαρο;

Το άλφα-λιποϊκό οξύ μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό της γλυκόζης. Η ταυτόχρονη χρήση του με ινσουλίνη ή αντιδιαβητικά φάρμακα απαιτεί προσοχή, καθώς μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας.

Πιθανά συμπτώματα χαμηλής γλυκόζης περιλαμβάνουν:

• εφίδρωση,
• τρόμο,
• έντονη πείνα,
• αδυναμία,
• ζάλη,
• ταχυκαρδία,
• σύγχυση.

Άτομα που λαμβάνουν αγωγή για τον σακχαρώδη διαβήτη δεν πρέπει να τροποποιούν τη θεραπεία τους με βάση τη χρήση ενός συμπληρώματος.

Διαβητική περιφερική νευροπάθεια

Το άλφα-λιποϊκό οξύ έχει μελετηθεί εκτενώς σε σχέση με συμπτώματα διαβητικής περιφερικής νευροπάθειας, όπως ο πόνος, το κάψιμο, το μούδιασμα και οι παραισθησίες.

Ορισμένες συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν αναφέρει πιθανή βελτίωση των συμπτωμάτων, ιδιαίτερα με συγκεκριμένα πρωτόκολλα και χρονικά διαστήματα. Άλλες αναλύσεις επισημαίνουν σημαντική ετερογένεια μεταξύ των μελετών και αβεβαιότητα σχετικά με τη μακροχρόνια κλινική αποτελεσματικότητα.

Η διαβητική νευροπάθεια αποτελεί ιατρική επιπλοκή και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με συμπληρώματα. Απαιτείται έλεγχος της γλυκόζης, κλινική παρακολούθηση και κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.

Άλφα-λιποϊκό οξύ και σωματικό βάρος

Το άλφα-λιποϊκό οξύ περιλαμβάνεται μερικές φορές σε προϊόντα διαχείρισης βάρους ή «λιποδιαλυτικές» φόρμουλες.

Παλαιότερες μετα-αναλύσεις είχαν καταγράψει μικρές μειώσεις στο σωματικό βάρος και στον δείκτη μάζας σώματος. Το μέγεθος του αποτελέσματος ήταν περιορισμένο και δεν δικαιολογούσε την παρουσίασή του ως ισχυρού συμπληρώματος αδυνατίσματος.

Νεότερη μετα-ανάλυση δεν διαπίστωσε σημαντική επίδραση στο σωματικό βάρος ή στον δείκτη μάζας σώματος. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, ακόμη και όταν υπάρχει κάποια μεταβολή, αυτή είναι μικρή και ασυνεπής.

Το άλφα-λιποϊκό οξύ δεν αντικαθιστά:

• το θερμιδικό έλλειμμα,
• την επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης,
• την προπόνηση με αντιστάσεις,
• την αερόβια άσκηση,
• τον ύπνο και τη μακροχρόνια συνέπεια.

Άλφα-λιποϊκό οξύ και αθλητική απόδοση

Το άλφα-λιποϊκό οξύ δεν θεωρείται καθιερωμένο εργογόνο συμπλήρωμα. Οι ανθρώπινες μελέτες σε αθλητές είναι λίγες και συχνά περιλαμβάνουν μικρό αριθμό συμμετεχόντων.

Μικρή τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή μελέτη σε 17 προπονημένους άνδρες εξέτασε την οξεία και βραχυχρόνια χρήση του μετά από έντονη προπόνηση. Παρατηρήθηκαν ορισμένες ενδείξεις μειωμένης μυϊκής βλάβης και φλεγμονής κατά τη διάρκεια μιας απαιτητικής προπονητικής εβδομάδας, αλλά δεν καταγράφηκε σαφής αντιοξειδωτική επίδραση και οι ερευνητές τόνισαν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες.

Σε νεότερη τυχαιοποιημένη μελέτη με 41 προπονημένους ποδηλάτες, ένας συνδυασμός ακετυλο-L-καρνιτίνης και 300 mg άλφα-λιποϊκού οξέος για τέσσερις εβδομάδες δεν βελτίωσε την αερόβια ή αναερόβια απόδοση, παρότι καταγράφηκε χαμηλότερη συγκέντρωση γαλακτικού μετά από άσκηση υψηλής έντασης.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι το άλφα-λιποϊκό οξύ:

• αυξάνει τη δύναμη,
• αυξάνει τη μυϊκή μάζα,
• βελτιώνει σταθερά την αντοχή,
• αυξάνει τη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου,
• βελτιώνει αξιόπιστα την ταχύτητα ή την ισχύ.

Αποκατάσταση και μυϊκός πόνος

Ορισμένες μικρές μελέτες έχουν εξετάσει την επίδραση του άλφα-λιποϊκού οξέος σε δείκτες όπως:

• η κρεατινική κινάση,
• οι δείκτες φλεγμονής,
• η οξειδωτική βλάβη,
• η αποκατάσταση της δύναμης,
• η υποκειμενική αίσθηση κόπωσης.

Σε μελέτη με 16 σωματικά δραστήριους άνδρες, η λήψη 1.200 mg ημερησίως για δέκα ημέρες συσχετίστηκε με μεταβολές στη φλεγμονώδη απόκριση και στην οξειδοαναγωγική κατάσταση μετά από έντονη άσκηση. Το μικρό δείγμα και η υψηλή ποσότητα περιορίζουν τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων.

Τα στοιχεία δεν επαρκούν ώστε το άλφα-λιποϊκό οξύ να θεωρηθεί βασικό συμπλήρωμα αποκατάστασης. Οι σημαντικότεροι παράγοντες παραμένουν:

• η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης,
• η συνολική ενεργειακή πρόσληψη,
• η αναπλήρωση υδατανθράκων,
• η ενυδάτωση,
• ο επαρκής ύπνος,
• η σωστή διαχείριση του προπονητικού φορτίου.

Πρέπει να λαμβάνεται πριν ή μετά την προπόνηση;

Δεν έχει καθοριστεί ιδανικός χρονισμός για την αθλητική χρήση του άλφα-λιποϊκού οξέος.

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι η λήψη του:

• πριν από την προπόνηση αυξάνει την απόδοση,
• μετά την προπόνηση επιταχύνει σταθερά την αποκατάσταση,
• μαζί με υδατάνθρακες βελτιώνει σημαντικά την αναπλήρωση του γλυκογόνου σε υγιείς αθλητές.

Ο χρονισμός που χρησιμοποιείται σε ένα προϊόν πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του κατασκευαστή και την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει φαρμακευτική αγωγή.

Ποιες ποσότητες έχουν χρησιμοποιηθεί στις μελέτες;

Στις κλινικές μελέτες έχουν χρησιμοποιηθεί πολλές διαφορετικές ποσότητες, συχνά μεταξύ:

• 300 και 600 mg ημερησίως,
• 600 και 1.200 mg ημερησίως,
• υψηλότερων ποσοτήτων σε ορισμένα ειδικά ερευνητικά πρωτόκολλα.

Οι ποσότητες αυτές αποτελούν παραδείγματα μελετών και όχι γενική σύσταση χρήσης. Δεν έχει καθοριστεί επίσημη ημερήσια απαίτηση ή ένα ανώτατο ασφαλές επίπεδο πρόσληψης για τον γενικό πληθυσμό.

Η απουσία καθορισμένου ανώτατου ορίου δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε ποσότητα είναι ασφαλής.

Είναι ασφαλές;

Σε μετα-ανάλυση 71 τυχαιοποιημένων, ελεγχόμενων με εικονικό φάρμακο κλινικών μελετών, η χρήση άλφα-λιποϊκού οξέος δεν συσχετίστηκε συνολικά με σημαντική αύξηση των ανεπιθύμητων ενεργειών σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Ωστόσο, οι κλινικές μελέτες μπορεί να μην εντοπίζουν πολύ σπάνιες αντιδράσεις ή κινδύνους που αφορούν συγκεκριμένα γενετικά ευαίσθητα άτομα.

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν:

• ναυτία,
• γαστρεντερική ενόχληση,
• κοιλιακό πόνο,
• έμετο,
• διάρροια,
• πονοκέφαλο,
• ζάλη,
• δερματικό εξάνθημα ή κνησμό.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να εμφανίζονται συχνότερα με υψηλότερες ποσότητες.

Σύνδρομο αυτοάνοσης ινσουλίνης

Η σημαντικότερη ειδική προειδοποίηση αφορά το σύνδρομο αυτοάνοσης ινσουλίνης, γνωστό και ως νόσος Hirata. Πρόκειται για σπάνια κατάσταση κατά την οποία παράγονται αντισώματα έναντι της ινσουλίνης, προκαλώντας επεισόδια υπογλυκαιμίας.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων κατέληξε ότι η κατανάλωση άλφα-λιποϊκού οξέος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης του συνδρόμου σε άτομα με συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση. Η EFSA δεν μπόρεσε να καθορίσει επίπεδο πρόσληψης κάτω από το οποίο αποκλείεται ο συγκεκριμένος κίνδυνος.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει διαδικασία αξιολόγησης του άλφα-λιποϊκού οξέος στα συμπληρώματα διατροφής λόγω αυτής της πιθανής επικινδυνότητας.

Άτομα που εμφανίζουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια εφίδρωσης, τρόμου, αδυναμίας, έντονης πείνας, σύγχυσης ή λιποθυμικής τάσης πρέπει να διακόπτουν τη χρήση και να ζητούν άμεσα ιατρική αξιολόγηση.

Ποιοι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή;

Ιατρική καθοδήγηση απαιτείται ιδιαίτερα από:

• άτομα με σακχαρώδη διαβήτη,
• όσους λαμβάνουν ινσουλίνη ή αντιδιαβητικά φάρμακα,
• άτομα με ιστορικό υπογλυκαιμίας,
• εγκύους και θηλάζουσες,
• παιδιά και εφήβους,
• άτομα με σοβαρή ηπατική ή νεφρική νόσο,
• όσους λαμβάνουν πολλαπλά φάρμακα,
• άτομα που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση.

Η χρήση σε εγκυμοσύνη, θηλασμό και παιδιά δεν πρέπει να γίνεται χωρίς επαγγελματική αξιολόγηση, καθώς τα δεδομένα για τη μακροχρόνια ασφάλεια είναι περιορισμένα.

Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα και συμπληρώματα

Το άλφα-λιποϊκό οξύ μπορεί να απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή όταν συνδυάζεται με:

• ινσουλίνη,
• μετφορμίνη ή άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα,
• συμπληρώματα που μπορεί επίσης να επηρεάζουν τη γλυκόζη,
• σύνθετες αντιοξειδωτικές φόρμουλες,
• φαρμακευτικές θεραπείες για σοβαρές χρόνιες παθήσεις.

Η πιθανότητα αλληλεπίδρασης εξαρτάται από την ποσότητα, τη διάρκεια χρήσης, τη συνολική αγωγή και την κατάσταση υγείας του ατόμου.

Τι ισχύει για τους ισχυρισμούς υγείας;

Η EFSA έχει αξιολογήσει ισχυρισμούς για το άλφα-λιποϊκό οξύ σχετικά με:

• την προστασία των λιπιδίων από την οξειδωτική βλάβη,
• τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων γλυκόζης,
• τη διατήρηση φυσιολογικής χοληστερόλης,
• την αύξηση της οξείδωσης των λιπαρών οξέων,
• την προστασία του νευρικού συστήματος.

Οι αξιολογήσεις δεν τεκμηρίωσαν επαρκώς σχέση αιτίου και αποτελέσματος για τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς.

Σε εμπορικές περιγραφές δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται απόλυτες ή θεραπευτικές διατυπώσεις όπως:

• «ρυθμίζει το σάκχαρο»,
• «θεραπεύει τη διαβητική νευροπάθεια»,
• «αποτοξινώνει τον οργανισμό»,
• «καίει το λίπος»,
• «αυξάνει την αθλητική απόδοση»,
• «εξουδετερώνει όλες τις ελεύθερες ρίζες».

Πώς επιλέγεται ένα προϊόν;

Κατά την επιλογή ενός συμπληρώματος πρέπει να ελέγχονται:

• η μορφή του άλφα-λιποϊκού οξέος,
• η ποσότητα ανά ημερήσια δόση,
• τα υπόλοιπα δραστικά συστατικά,
• οι οδηγίες χρήσης,
• οι προειδοποιήσεις,
• η παρουσία αλλεργιογόνων,
• η αξιοπιστία του παρασκευαστή,
• οι συνθήκες αποθήκευσης.

Η αναγραφή «R-ALA» δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το προϊόν είναι κλινικά αποτελεσματικότερο. Η ποιότητα, η σταθερότητα, η συνολική σύνθεση και η πραγματική ανάγκη χρήσης είναι εξίσου σημαντικές.

Συμπέρασμα

Το άλφα-λιποϊκό οξύ είναι μια ενδογενής ένωση που συμμετέχει στον μιτοχονδριακό μεταβολισμό και έχει μελετηθεί για τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες και την επίδρασή του στη γλυκόζη.

Ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει μικρές βελτιώσεις σε δείκτες γλυκαιμικού ελέγχου, φλεγμονής ή συμπτωμάτων διαβητικής νευροπάθειας. Τα αποτελέσματα, όμως, δεν είναι σταθερά και συχνά δεν θεωρούνται κλινικά σημαντικά.

Στους αθλητές, τα στοιχεία είναι περιορισμένα. Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις πιθανής επίδρασης σε δείκτες μυϊκής βλάβης και αποκατάστασης, αλλά δεν έχει αποδειχθεί αξιόπιστη βελτίωση της δύναμης, της αντοχής ή της συνολικής αθλητικής απόδοσης.

Η χρήση του απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή σε άτομα που λαμβάνουν αγωγή για τη γλυκόζη, καθώς και λόγω του σπάνιου αλλά σοβαρού κινδύνου εμφάνισης συνδρόμου αυτοάνοσης ινσουλίνης σε γενετικά ευαίσθητα άτομα.

Συχνές ερωτήσεις

Μειώνει το άλφα-λιποϊκό οξύ τη γλυκόζη;

Μπορεί να επηρεάσει ορισμένους δείκτες του μεταβολισμού της γλυκόζης, αλλά τα αποτελέσματα είναι μεταβλητά και συνήθως μικρά. Δεν αντικαθιστά την αντιδιαβητική αγωγή, τη διατροφή ή την άσκηση.

Είναι κατάλληλο για άτομα με διαβήτη;

Η χρήση του πρέπει να γίνεται μόνο με επαγγελματική καθοδήγηση, επειδή μπορεί να αλληλεπιδράσει με την ινσουλίνη ή άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα και να αυξήσει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Βοηθά στην απώλεια βάρους;

Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει μικρή μείωση του βάρους, ενώ άλλες δεν έχουν βρει σημαντικό αποτέλεσμα. Δεν θεωρείται ισχυρό ή αξιόπιστο συμπλήρωμα απώλειας λίπους.

Αυξάνει την αθλητική απόδοση;

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι αυξάνει τη δύναμη, την αντοχή, την ταχύτητα ή την ισχύ. Δεν θεωρείται καθιερωμένο εργογόνο συμπλήρωμα.

Βοηθά στη μυϊκή αποκατάσταση;

Μικρές μελέτες έχουν καταγράψει πιθανές μεταβολές σε δείκτες μυϊκής βλάβης και φλεγμονής. Τα στοιχεία δεν επαρκούν για να θεωρηθεί βασικό συμπλήρωμα αποκατάστασης.

Είναι καλύτερο το R-ALA;

Η R-μορφή είναι η μορφή που απαντάται φυσιολογικά στον οργανισμό και μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική φαρμακοκινητική. Δεν έχει αποδειχθεί, όμως, ότι κάθε προϊόν R-ALA προσφέρει μεγαλύτερο κλινικό όφελος.

Πρέπει να λαμβάνεται με άδειο στομάχι;

Η τροφή μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση. Η λήψη πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος. Σε περίπτωση γαστρεντερικής ενόχλησης απαιτείται επανεκτίμηση της χρήσης.

Μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία;

Ναι, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με φάρμακα που μειώνουν τη γλυκόζη. Σπάνια έχει επίσης συνδεθεί με σύνδρομο αυτοάνοσης ινσουλίνης, το οποίο μπορεί να προκαλέσει επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας.

Βιβλιογραφία

1. Capece U. et al. “Alpha-Lipoic Acid and Glucose Metabolism: A Comprehensive Update on Biochemical and Therapeutic Features.” Nutrients, 2023.
2. Jibril A.T. et al. “Efficacy and Safety of Oral Alpha-Lipoic Acid Supplementation for Type 2 Diabetes Management: A Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis.” 2022.
3. Derosa G. et al. “Safety Evaluation of α-Lipoic Acid Supplementation: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Clinical Studies.” Antioxidants, 2020.
4. EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens. “Scientific Opinion on the Relationship Between Intake of Alpha-Lipoic Acid and the Risk of Insulin Autoimmune Syndrome.” EFSA Journal, 2021.
5. Isenmann E. et al. “The Effects of Alpha Lipoic Acid on Muscle Strength Recovery After Intensive Resistance and Endurance Training.” Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2020.
6. Salazar-Martínez E. et al. “L-Carnitine and Alpha-Lipoic Acid Fail to Improve Anaerobic and Aerobic Performance in Trained Cyclists.” 2025.
7. Teichert J. et al. “Plasma Kinetics, Metabolism, and Urinary Excretion of Alpha-Lipoic Acid Following Oral Administration in Healthy Volunteers.” Journal of Clinical Pharmacology, 2003.
8. Kucukgoncu S. et al. “Alpha-Lipoic Acid as a Supplementation for Weight Loss: Results From a Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.” 2017.
9. Rezaei H. et al. “Effects of Alpha-Lipoic Acid Supplementation on Weight and Body Mass Index: A Systematic Review and Meta-Analysis.” 2025.
10. European Food Safety Authority. Scientific opinions on health claims related to alpha-lipoic acid.