Το μολυβδαίνιο (Mo) είναι απαραίτητο ιχνοστοιχείο που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός σε πολύ μικρές ποσότητες. Αποτελεί δομικό συστατικό του συμπαράγοντα molybdopterin, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη λειτουργία τεσσάρων ενζύμων: sulfite oxidase, xanthine oxidase, aldehyde oxidase και mitochondrial amidoxime reducing component (mARC).

Τα ένζυμα αυτά συμμετέχουν στον μεταβολισμό θειούχων αμινοξέων, πουρινών και πυριμιδινών, καθώς και στον μεταβολισμό ορισμένων φαρμάκων και άλλων ενώσεων.

Παρότι οι λειτουργίες αυτές είναι απαραίτητες για τον φυσιολογικό μεταβολισμό, το μολυβδαίνιο δεν έχει τεκμηριωθεί ως άμεσο εργογόνο συμπλήρωμα.

Μολυβδαίνιο και θειούχα αμινοξέα

Η sulfite oxidase είναι ένα από τα σημαντικότερα μολυβδαινοεξαρτώμενα ένζυμα. Συμμετέχει στη μετατροπή των θειωδών που δημιουργούνται κατά τον μεταβολισμό θειούχων αμινοξέων, όπως η μεθειονίνη και η κυστεΐνη.

Η λειτουργία αυτή είναι απαραίτητη για τον φυσιολογικό κυτταρικό μεταβολισμό, αλλά δεν σημαίνει ότι η επιπλέον πρόσληψη μολυβδαινίου αυξάνει την αξιοποίηση των αμινοξέων ή επιταχύνει τη μυϊκή ανάπτυξη.

Μολυβδαίνιο και μεταβολισμός πουρινών

Η xanthine oxidase συμμετέχει στον καταβολισμό των πουρινών και στην παραγωγή ουρικού οξέος. Το μολυβδαίνιο είναι απαραίτητο για τη λειτουργία αυτού του ενζύμου.

Η σχέση αυτή είναι μεταβολικά σημαντική, αλλά δεν αποτελεί μηχανισμό μέσω του οποίου ένα συμπλήρωμα μολυβδαινίου θα αναμενόταν να αυξήσει το ATP, τη δύναμη ή την αντοχή.

Μολυβδαίνιο και άσκηση

Υπάρχουν περιορισμένα δεδομένα σχετικά με το μολυβδαίνιο ειδικά στον αθλητισμό. Μελέτες έχουν εξετάσει τις συγκεντρώσεις διαφόρων ιχνοστοιχείων σε προπονημένους και μη προπονημένους ανθρώπους, αλλά δεν έχει καθιερωθεί ειδική ανάγκη μολυβδαινίου για αθλητές.

Αυτό είναι σημαντικό πρακτικά: η συμμετοχή ενός μετάλλου σε κάποιο ένζυμο δεν σημαίνει ότι μεγαλύτερη πρόσληψη οδηγεί σε καλύτερη αθλητική απόδοση.

Πόσο μολυβδαίνιο χρειάζεται ένας ενήλικας;

Η EFSA έχει καθορίσει Adequate Intake 65 μg μολυβδαινίου ημερησίως για ενήλικες.

Στις ΗΠΑ, το NIH αναφέρει RDA:

• 45 μg/ημέρα για άνδρες και γυναίκες ηλικίας 19 ετών και άνω
• 50 μg/ημέρα στην εγκυμοσύνη
• 50 μg/ημέρα στον θηλασμό.

Δεν έχει καθοριστεί υψηλότερη επίσημη ημερήσια απαίτηση μόνο και μόνο επειδή κάποιος αθλείται.

Ποιες τροφές περιέχουν μολυβδαίνιο;

Οι πλουσιότερες πηγές είναι κυρίως:

• όσπρια,
• δημητριακά ολικής άλεσης,
• ξηροί καρποί,
• μοσχαρίσιο συκώτι,
• γάλα και γαλακτοκομικά.

Η περιεκτικότητα των φυτικών τροφίμων μπορεί να παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με την ποσότητα μολυβδαινίου στο έδαφος.

Για παράδειγμα, το NIH αναφέρει ότι μισό φλιτζάνι μαγειρεμένα black-eyed peas μπορεί να περιέχει περίπου 288 μg μολυβδαινίου, ποσότητα πολλαπλάσια της ημερήσιας ανάγκης.

Είναι συχνή η έλλειψη;

Όχι. Η ανεπάρκεια μολυβδαινίου είναι εξαιρετικά σπάνια και το NIH δεν αναγνωρίζει συγκεκριμένες ομάδες του γενικού πληθυσμού που να παρουσιάζουν συνήθως ανεπαρκή πρόσληψη.

Μία εξαιρετικά σπάνια γενετική διαταραχή, η molybdenum cofactor deficiency, εμποδίζει τη φυσιολογική παραγωγή του απαραίτητου συμπαράγοντα και προκαλεί σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές. Αυτό όμως είναι εντελώς διαφορετικό από μία απλή χαμηλή διατροφική πρόσληψη.

Χρειάζεται συμπλήρωμα ένας αθλητής;

Συνήθως όχι.

Το μολυβδαίνιο βρίσκεται φυσικά σε πολλές τροφές και η ανεπάρκεια είναι πολύ σπάνια. Δεν υπάρχουν επίσης επαρκή στοιχεία που να δείχνουν ότι η πρόσθετη λήψη βελτιώνει:

• δύναμη,
• μυϊκή ανάπτυξη,
• αερόβια ικανότητα,
• αποκατάσταση,
• ή αντοχή.

Το μολυβδαίνιο μπορεί να υπάρχει ως μέρος ολοκληρωμένων πολυβιταμινούχων και πολυμεταλλικών συμπληρωμάτων. Η συγκεκριμένη κατηγορία είναι ενεργή στο ηλεκτρονικό κατάστημα.

Ένα παράδειγμα είναι το BioTech USA Vegan Multivitamin 60 Tabs, στο οποίο αναγράφεται sodium molybdate στη λίστα συστατικών και το οποίο εμφανίζεται αυτή τη στιγμή ως άμεσα διαθέσιμο.

Ποιες μορφές υπάρχουν στα συμπληρώματα;

Σύμφωνα με το NIH, στα συμπληρώματα χρησιμοποιούνται μορφές όπως:

• sodium molybdate,
• molybdenum chloride,
• molybdenum glycinate,
• molybdenum amino acid chelate.

Δεν υπάρχουν επαρκείς συγκριτικές μελέτες που να δείχνουν ότι μία από αυτές τις μορφές έχει σαφώς ανώτερη βιοδιαθεσιμότητα.

Προσοχή στην υπερβολική πρόσληψη

Η Ευρωπαϊκή Επιστημονική Επιτροπή Τροφίμων έχει καθορίσει Tolerable Upper Intake Level 0,6 mg ή 600 μg μολυβδαινίου ημερησίως για ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων εγκύων και θηλαζουσών.

Στις ΗΠΑ το αντίστοιχο UL είναι υψηλότερο, στα 2.000 μg/ημέρα για ενήλικες.

Πολύ υψηλή χρόνια πρόσληψη έχει συσχετιστεί με αυξημένο ουρικό οξύ και συμπτώματα που μοιάζουν με ουρική αρθρίτιδα.

Για έναν Ευρωπαίο καταναλωτή, το όριο των 600 μg/ημέρα αποτελεί το πιο σχετικό σημείο αναφοράς.

Συμπέρασμα

Το μολυβδαίνιο είναι απαραίτητο ιχνοστοιχείο που συμμετέχει στη λειτουργία ενζύμων τα οποία μεταβολίζουν θειούχα αμινοξέα, πουρίνες και άλλες ενώσεις.

Ωστόσο, η ανεπάρκεια είναι εξαιρετικά σπάνια και δεν έχει καθοριστεί ειδική αυξημένη ανάγκη για αθλητές.

Η φυσιολογική πρόσληψη μέσω μιας ποικίλης διατροφής είναι συνήθως αρκετή και δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για χρήση μολυβδαινίου ως συμπλήρωμα αύξησης της αθλητικής απόδοσης.

FAQ

Το μολυβδαίνιο αυξάνει την ενέργεια;

Όχι άμεσα. Συμμετέχει σε συγκεκριμένα ένζυμα του μεταβολισμού, αλλά δεν αποτελεί ενεργειακό υπόστρωμα ούτε διεγερτικό.

Χρειάζονται οι αθλητές περισσότερο μολυβδαίνιο;

Δεν έχει καθοριστεί διαφορετική επίσημη ανάγκη για αθλητές και δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι μεγαλύτερη πρόσληψη βελτιώνει την απόδοση.

Πόσο χρειάζεται ένας ενήλικας;

Η EFSA έχει καθορίσει AI 65 μg/ημέρα για ενήλικες.

Ποιο είναι το ευρωπαϊκό ανώτατο όριο;

Το ευρωπαϊκό UL είναι 600 μg/ημέρα για ενήλικες.

Βιβλιογραφία

1. National Institutes of Health – Office of Dietary Supplements. Molybdenum – Fact Sheet for Health Professionals. Ενημέρωση: 30 Μαρτίου 2021.
   https://ods.od.nih.gov/factsheets/Molybdenum-HealthProfessional/
2. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for Molybdenum. EFSA Journal. 8 Αυγούστου 2013;11(8):3333.
   https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/3333
3. Maynar M. et al. Erythrocyte Concentrations of Chromium, Copper, Manganese, Molybdenum, Selenium and Zinc in Trained and Untrained Men. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2020.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32646441/