Η πυρρολοκινολινοκινόνη, γνωστή ως PQQ, είναι μια φυσική οξειδοαναγωγική ένωση που εντοπίζεται σε μικρές ποσότητες σε διάφορα τρόφιμα. Αρχικά αναγνωρίστηκε ως συμπαράγοντας ενζύμων σε βακτήρια, ενώ τα τελευταία χρόνια μελετάται για την πιθανή επίδρασή της στα μιτοχόνδρια και στον κυτταρικό ενεργειακό μεταβολισμό.

Επειδή τα μιτοχόνδρια είναι απαραίτητα για την παραγωγή ενέργειας κατά την άσκηση, έχει προταθεί ότι η PQQ μπορεί να επηρεάζει την αντοχή, την κόπωση ή την προσαρμογή στην προπόνηση. Τα ανθρώπινα δεδομένα, ωστόσο, παραμένουν περιορισμένα.

Τι είναι η PQQ;

Η PQQ είναι μια κινόνη με ικανότητα συμμετοχής σε αντιδράσεις οξείδωσης και αναγωγής. Έχει ανιχνευθεί σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης και σε προϊόντα ζύμωσης, συνήθως σε πολύ μικρές ποσότητες.

Παρότι ορισμένες φορές περιγράφεται ως «βιταμινοειδής» ένωση, δεν έχει αναγνωριστεί ως απαραίτητη βιταμίνη για τον άνθρωπο και δεν έχει καθοριστεί συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη.

PQQ και μιτοχονδριακή βιογένεση

Η μιτοχονδριακή βιογένεση είναι η διαδικασία μέσω της οποίας αυξάνεται και ανανεώνεται το μιτοχονδριακό δίκτυο των κυττάρων. Στον σκελετικό μυ, αποτελεί βασικό μέρος της προσαρμογής στην αερόβια προπόνηση.

Προκλινικές μελέτες δείχνουν ότι η PQQ μπορεί να επηρεάζει μονοπάτια στα οποία συμμετέχουν οι PGC-1α, CREB και άλλοι ρυθμιστές του ενεργειακού μεταβολισμού. Η PGC-1α θεωρείται κεντρικός συντονιστής της μιτοχονδριακής βιογένεσης.

Σε έρευνα σε πειραματόζωα, η πρόσληψη ή η στέρηση PQQ επηρέασε γονίδια που σχετίζονται με τη μιτοχονδριακή λειτουργία, την κυτταρική απόκριση στο στρες και τον μεταβολισμό. Πρόκειται, όμως, για μηχανιστικά δεδομένα που δεν αποδεικνύουν αντίστοιχη βελτίωση της απόδοσης στον άνθρωπο. (Tchaparian et al., 2010)

Τι δείχνει η βασική μελέτη άσκησης;

Η πιο άμεσα σχετική κλινική μελέτη εξέτασε 23 άνδρες χωρίς προηγούμενη συστηματική προπόνηση αντοχής. Οι συμμετέχοντες ακολούθησαν πρόγραμμα αερόβιας προπόνησης έξι εβδομάδων και έλαβαν είτε 20 mg PQQ ημερησίως είτε placebo.

Μετά την παρέμβαση, τα επίπεδα της πρωτεΐνης PGC-1α αυξήθηκαν περισσότερο στην ομάδα της PQQ. Αυτό αποτελεί πιθανή ένδειξη ενισχυμένης μοριακής σηματοδότησης που σχετίζεται με τη μιτοχονδριακή βιογένεση.

Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων ως προς:

• τη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου,
• τη διάρκεια της δοκιμασίας άσκησης,
• τη συνολική αερόβια απόδοση,
• τη σύσταση σώματος.

Και οι δύο ομάδες βελτιώθηκαν λόγω της προπόνησης, χωρίς να καταγραφεί επιπλέον εργογόνο όφελος από την PQQ. Επομένως, η μεταβολή ενός μοριακού δείκτη δεν μεταφράστηκε σε μετρήσιμη βελτίωση της απόδοσης. (Hwang et al., 2019/2020)

Επίδραση στην ενέργεια και στον μεταβολισμό

Σε μικρή ανθρώπινη μελέτη δέκα ατόμων, η βραχυχρόνια πρόσληψη PQQ επηρέασε ορισμένους μεταβολίτες που σχετίζονται έμμεσα με τη μιτοχονδριακή λειτουργία. Παρατηρήθηκαν επίσης μειώσεις σε δείκτες όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη και η ιντερλευκίνη-6.

Η μελέτη δεν αξιολόγησε αθλητική απόδοση, μυϊκή δύναμη ή αποκατάσταση. Επιπλέον, το πολύ μικρό δείγμα και η σύντομη διάρκεια δεν επιτρέπουν γενίκευση των αποτελεσμάτων. Οι αλλαγές σε βιοδείκτες δεν αποδεικνύουν από μόνες τους μεγαλύτερη παραγωγή ενέργειας κατά την άσκηση. (Harris et al., 2013)

PQQ, αερόβια αντοχή και κόπωση

Η υπόθεση ότι η PQQ μπορεί να περιορίζει την κόπωση βασίζεται κυρίως στη συμμετοχή των μιτοχονδρίων στην παραγωγή ATP και στη διαχείριση του οξειδωτικού στρες. Μέχρι σήμερα, όμως, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι αυξάνει άμεσα την αερόβια αντοχή ή καθυστερεί την εξάντληση.

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη του 2026, 60 σωματικά δραστήριοι άνδρες έλαβαν εφάπαξ PQQ, NMN, συνδυασμό των δύο ή placebo πριν από δοκιμασία εξαντλητικής άσκησης. Η PQQ επηρέασε μία υποκειμενική παράμετρο αντίληψης των σωματικών σημάτων, γνωστή ως «body listening», αλλά δεν βελτίωσε σημαντικά τους αντικειμενικούς δείκτες ικανότητας άσκησης. (Zhao et al., 2026)

Επομένως, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η PQQ λειτουργεί ως άμεσο pre-workout ή ότι προσφέρει οξεία εργογόνο δράση.

Μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση;

Η άσκηση αυξάνει προσωρινά την παραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου. Αυτή η απόκριση δεν είναι αποκλειστικά αρνητική, καθώς συμμετέχει και στη σηματοδότηση των φυσιολογικών προσαρμογών στην προπόνηση.

Η PQQ παρουσιάζει οξειδοαναγωγικές ιδιότητες σε εργαστηριακά μοντέλα, αλλά δεν υπάρχουν επαρκείς κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι:

• μειώνει το μυϊκό πιάσιμο,
• επιταχύνει την αποκατάσταση,
• περιορίζει τη μυϊκή βλάβη,
• βελτιώνει την απόδοση σε διαδοχικές προπονήσεις.

Η πιθανή επίδραση σε βιοδείκτες οξειδωτικού στρες ή φλεγμονής δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτόματα ως αποδεδειγμένο όφελος αποκατάστασης.

Ποιότητα των διαθέσιμων στοιχείων

Η έρευνα για την PQQ και την άσκηση χαρακτηρίζεται από:

• πολύ μικρό αριθμό ανθρώπινων μελετών,
• περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων,
• σύντομη διάρκεια παρεμβάσεων,
• διαφορετικά πρωτόκολλα και πληθυσμούς,
• έμφαση σε μοριακούς δείκτες αντί σε πρακτικά αποτελέσματα,
• έλλειψη επαρκών μελετών σε γυναίκες και προπονημένους αθλητές.

Η ενεργοποίηση ενός μηχανισμού, όπως η αύξηση της PGC-1α, δεν εγγυάται ότι θα αυξηθεί η αντοχή, η δύναμη ή η αθλητική απόδοση.

Ασφάλεια και δοσολογία στις μελέτες

Στη βασική μελέτη άσκησης χρησιμοποιήθηκαν 20 mg PQQ ημερησίως για έξι εβδομάδες. Σε άλλες έρευνες έχουν εξεταστεί παρόμοιες ποσότητες για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Αυτές οι ποσότητες αποτελούν ερευνητικά πρωτόκολλα και όχι καθολική σύσταση. Τα δεδομένα για μακροχρόνια χρήση, υψηλότερες προσλήψεις και πιθανές αλληλεπιδράσεις παραμένουν περιορισμένα.

Άτομα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, είναι έγκυες ή θηλάζουν χρειάζονται καθοδήγηση επαγγελματία υγείας πριν από τη χρήση οποιουδήποτε συμπληρώματος.

Συμπέρασμα

Η PQQ είναι μια ενδιαφέρουσα ένωση που φαίνεται να επηρεάζει μοριακά μονοπάτια σχετικά με τη μιτοχονδριακή βιογένεση και τον ενεργειακό μεταβολισμό.

Η διαθέσιμη ανθρώπινη έρευνα, όμως, δεν έχει αποδείξει ότι αυξάνει την αερόβια αντοχή, μειώνει την κόπωση ή βελτιώνει την αποκατάσταση. Στη βασική μελέτη άσκησης αυξήθηκε η PGC-1α, αλλά δεν καταγράφηκε πρόσθετη βελτίωση της φυσικής απόδοσης πέρα από εκείνη που προκάλεσε η ίδια η προπόνηση.

Απαιτούνται μεγαλύτερες και ανεξάρτητες μελέτες πριν η PQQ θεωρηθεί τεκμηριωμένο συμπλήρωμα αθλητικής απόδοσης.

FAQ

Τι είναι η PQQ;

Η PQQ είναι μια φυσική οξειδοαναγωγική ένωση που εντοπίζεται σε μικρές ποσότητες σε τρόφιμα και μελετάται για πιθανές επιδράσεις στον κυτταρικό μεταβολισμό.

Αυξάνει τον αριθμό των μιτοχονδρίων;

Υπάρχουν μηχανιστικές ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάζει τη σηματοδότηση της μιτοχονδριακής βιογένεσης. Η πραγματική έκταση αυτής της επίδρασης στον άνθρωπο δεν έχει αποσαφηνιστεί.

Βελτιώνει την αερόβια αντοχή;

Η κύρια ανθρώπινη μελέτη άσκησης δεν έδειξε επιπλέον βελτίωση της αερόβιας απόδοσης συγκριτικά με placebo.

Μειώνει την κόπωση μετά την άσκηση;

Δεν υπάρχουν επαρκείς αντικειμενικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι περιορίζει τη σωματική κόπωση ή επιταχύνει την αποκατάσταση.

Ποια ποσότητα PQQ έχει μελετηθεί στην άσκηση;

Έχει μελετηθεί κυρίως ποσότητα 20 mg ημερησίως για έξι εβδομάδες. Αυτό αποτελεί ερευνητικό πρωτόκολλο και όχι εξατομικευμένη σύσταση.

Επιστημονική βιβλιογραφία

1. Tchaparian E, et al. Identification of transcriptional networks responding to pyrroloquinoline quinone dietary supplementation and their influence on thioredoxin expression, and the JAK/STAT and MAPK pathways. Biochemical Journal. Δημοσίευση: 1 Αυγούστου 2010. PubMed
2. Harris CB, et al. Dietary pyrroloquinoline quinone alters indicators of inflammation and mitochondrial-related metabolism in human subjects. Journal of Nutritional Biochemistry. Δημοσίευση: 1 Δεκεμβρίου 2013. Πλήρης μελέτη
3. Hwang PS, et al. Effects of Pyrroloquinoline Quinone Supplementation on Aerobic Exercise Performance and Indices of Mitochondrial Biogenesis in Untrained Men. Journal of the American College of Nutrition. Ηλεκτρονική δημοσίευση: 2019· έντυπη έκδοση: 2020. Πηγή
4. Zhao C, et al. The effects of pyrroloquinoline quinone and nicotinamide mononucleotide supplementation on interoception following acute exhaustive exercise: a randomised, double-blind, placebo-controlled study. Scientific Reports. Δημοσίευση: 6 Φεβρουαρίου 2026. Πηγή